Nawrót w chorobie alkoholowej – jak sobie poradzić i wrócić do trzeźwości?
Nawrót w chorobie alkoholowej nie musi oznaczać, że cała dotychczasowa praca została zmarnowana.
Jeśli po okresie abstynencji znowu sięgnąłeś, aś po alkohol, możesz teraz odczuwać wstyd, złość na siebie, rozczarowanie, poczucie winy albo bezradność.
Być może pojawia się myśl:
„Znowu wszystko zepsułem.”
„Po co się leczyłem?”
„Widocznie nie potrafię być trzeźwy.”
„Skoro już wypiłem, to równie dobrze mogę pić dalej.”
To bardzo niebezpieczny sposób myślenia.
Nawrót wymaga potraktowania poważnie, ale nie oznacza, że musisz zrezygnować z dalszego zdrowienia. Powrót do picia może być sygnałem, że dotychczasowy sposób radzenia sobie wymaga zmiany, dodatkowego wsparcia lub intensywniejszej terapii.
Pewnie zadajesz sobie pytanie:
„Dlaczego znowu to zrobiłem?”
ale ważniejsze jest pytanie:
„Co mogę zrobić teraz, żeby zatrzymać ten proces i wrócić do trzeźwości?”
Czym jest nawrót w chorobie alkoholowej?
Nawrót to powrót do picia po okresie abstynencji lub trzeźwienia.
Może wyglądać różnie.
U jednej osoby będzie to jednorazowe sięgnięcie po alkohol.
U innej – kilka dni intensywnego picia.
Jeszcze u innej nawrót może stopniowo rozwijać się przez wiele dni lub tygodni.
Warto też pamiętać, że proces nawrotu może rozpocząć się wcześniej niż w momencie wypicia pierwszego alkoholu.
Czasami wcześniej pojawiają się:
- izolowanie się,
- zaniedbywanie terapii,
- rezygnowanie ze spotkań,
- narastający stres,
- problemy ze snem,
- powrót do starych sposobów myślenia,
- romantyzowanie alkoholu,
- myśli typu „teraz już mam kontrolę”,
- testowanie granic,
- ukrywanie emocji,
- konflikty,
- poczucie osamotnienia.
Dlatego tak ważne jest rozpoznawanie wczesnych sygnałów ostrzegawczych.
Czy nawrót oznacza, że terapia nie działa?
Nie.
Nawrót może oznaczać, że potrzebne są dodatkowe działania.
Współczesne podejście do leczenia zaburzeń związanych z używaniem alkoholu traktuje je jako problem, który może mieć okresy poprawy i nawrotów. Powrót do picia może być okazją do ponownego przeanalizowania sytuacji i dostosowania planu leczenia.
Może się okazać, że potrzebujesz:
- częstszych konsultacji,
- zmiany sposobu terapii,
- większego wsparcia,
- pracy nad konkretnymi wyzwalaczami,
- leczenia farmakologicznego,
- udziału w grupie wsparcia,
- bardziej szczegółowego planu zapobiegania nawrotom.
Nie ma jednej metody odpowiedniej dla każdego. Profesjonalne leczenie może obejmować terapię, leki oraz grupy wzajemnej pomocy, a sposób pomocy powinien być dopasowany do indywidualnej sytuacji.
Najważniejsze: zatrzymaj picie jak najszybciej
Jeżeli doszło do nawrotu, jednym z najważniejszych kroków jest przerwanie dalszego picia i powrót do planu zdrowienia.
Nie myśl:
„Skoro już wypiłem, to mogę pić przez cały weekend.”
Nie.
Jedno zdarzenie nie musi zamienić się w kolejne dni czy tygodnie picia.
Po okresie abstynencji zaleca się jak najszybszy powrót do wcześniejszego planu, poszukanie wsparcia i analizę tego, co doprowadziło do sytuacji.
Zadaj sobie pytanie:
„Co mogę zrobić w ciągu najbliższej godziny, żeby zatrzymać nawrót?”
Nie jutro.
Nie w poniedziałek.
Teraz.
Nie pozwól, aby wstyd popchnął Cię do dalszego picia
Po nawrocie może pojawić się ogromne poczucie winy.
„Jestem beznadziejny.”
„Zawiodłem rodzinę.”
„Zmarnowałem terapię.”
„Nigdy się z tego nie wydostanę.”
Takie myśli mogą prowadzić do błędnego koła:
picie → wstyd → poczucie winy → napięcie → dalsze picie.
Dlatego bardzo ważne jest rozdzielenie dwóch rzeczy:
Odpowiedzialność ≠ potępianie siebie.
Możesz powiedzieć:
„Zrobiłem coś, co zagraża mojej trzeźwości. Biorę za to odpowiedzialność i szukam pomocy.”
To zupełnie inne podejście niż:
„Jestem beznadziejny i nic już nie da się zrobić.”
Nie ukrywaj nawrotu
Jednym z największych błędów po nawrocie jest izolowanie się.
Osoba zaczyna ukrywać:
- przed terapeutą uzależnień
- przed rodziną,
- przed sponsorem,
- przed grupą,
- przed przyjaciółmi.
Może pojawić się myśl:
„Powiem później.”
Ale „później” może oznaczać kolejne dni picia.
Dlatego warto jak najszybciej powiedzieć o nawrocie osobie, która może Ci pomóc.
Może to być terapeuta, lekarz, osoba wspierająca, sponsor lub członek grupy samopomocowej.
Profesjonalne leczenie może pomagać rozwijać umiejętności radzenia sobie ze stresem i sytuacjami, które zwiększają ryzyko powrotu do picia.
Zastanów się: co uruchomiło nawrót?
Nie pytaj wyłącznie:
„Dlaczego wypiłem?”
Spróbuj przeanalizować cały łańcuch zdarzeń.
Co wydarzyło się kilka dni wcześniej?
Czy pojawił się:
- silny stres?
- konflikt?
- zmęczenie?
- samotność?
- problemy w pracy?
- problemy rodzinne?
- poczucie odrzucenia?
- złość?
- nuda?
- problemy finansowe?
- trudne wydarzenie?
A następnie:
Co pomyślałem?
Na przykład:
„Muszę się jakoś odstresować.”
„Należy mi się.”
„Tylko jeden drink.”
„Przecież już kontroluję picie.”
Co zrobiłem?
Poszedłem do sklepu?
Spotkałem się z osobami pijącymi?
Zacząłem oglądać zdjęcia lub wspominać dawne imprezy?
Kupiłem alkohol?
Co wydarzyło się potem?
Pierwszy drink.
Drugi.
Kolejny.
To właśnie taka analiza pomaga zrozumieć łańcuch prowadzący do nawrotu.
Najczęstsze przyczyny nawrotów
Nie ma jednej przyczyny nawrotu.
Często jest to kombinacja kilku czynników.
1. Silny stres
Stres jest jednym z czynników zwiększających ryzyko powrotu do picia.
Jeżeli alkohol przez wiele lat był sposobem na regulowanie napięcia, w trudnym momencie może pojawić się automatyczna myśl:
„Potrzebuję czegoś, co mnie uspokoi.”
Dlatego w trzeźwieniu trzeba nauczyć się nowych sposobów regulowania stresu.
2. Zbyt duża pewność siebie
Po kilku miesiącach lub latach trzeźwości może pojawić się myśl:
„Już jestem zdrowy.”
„Mnie to już nie dotyczy.”
„Mogę spokojnie wypić jedno piwo.”
To moment, w którym warto zachować szczególną ostrożność.
3. Powrót do starych miejsc i ludzi
Niektóre miejsca, osoby, zapachy, muzyka czy sytuacje mogą być silnymi wyzwalaczami.
Jeżeli przez wiele lat piłeś w określonym miejscu lub z określonymi osobami, kontakt z tym środowiskiem może zwiększać ryzyko nawrotu.
4. Problemy z emocjami
Złość.
Lęk.
Samotność.
Wstyd.
Smutek.
Frustracja.
Jeżeli człowiek nie nauczył się jeszcze przeżywać tych emocji bez alkoholu, mogą stać się ważnym czynnikiem ryzyka.
5. Zmęczenie i zaniedbanie podstawowych potrzeb
Czasami kryzys zaczyna się bardzo niewinnie.
Za mało snu.
Nieregularne jedzenie.
Brak odpoczynku.
Przepracowanie.
Brak kontaktu z ludźmi.
Dlatego dbanie o podstawowe potrzeby jest ważnym elementem zdrowienia.
HALT – zatrzymaj się i sprawdź siebie, poczytaj sobie mój artykuł o HALT
Co zrobić w pierwszych 24 godzinach po nawrocie?
To może być bardzo ważny czas.
1. Przerwij picie
Jeżeli możesz bezpiecznie przerwać picie – zrób to.
2. Nie zostawaj sam z problemem
Skontaktuj się z osobą, która może Cię wesprzeć.
3. Powiadom terapeutę lub lekarza
Nie ukrywaj tego, co się wydarzyło.
4. Usuń alkohol z otoczenia
Jeśli to możliwe, usuń alkohol z domu i unikaj miejsc, w których łatwo go kupić.
5. Nie podejmuj ważnych decyzji pod wpływem alkoholu
Odłóż konflikty, decyzje finansowe i inne poważne sprawy.
6. Zastanów się, co uruchomiło nawrót
Ale bez osądzania siebie.
7. Zaktualizuj swój plan trzeźwienia
Zadaj sobie pytanie:
„Czego zabrakło w moim dotychczasowym planie?”
Bardzo ważne: bezpieczeństwo podczas odstawienia alkoholu
Jeśli osoba jest fizycznie zależna od alkoholu i po okresie intensywnego picia nagle przestaje pić, odstawienie alkoholu może być niebezpieczne, a w ciężkich przypadkach zagrażać życiu. Objawy mogą obejmować m.in. drżenie, potliwość, nudności, bezsenność, przyspieszone tętno, a także drgawki czy majaczenie.
Dlatego jeśli pijesz dużo lub regularnie i obawiasz się objawów odstawienia, nie próbuj samodzielnie przechodzić przez ciężkie odstawienie. Skontaktuj się z lekarzem lub pilną pomocą medyczną.
Czy po nawrocie trzeba zaczynać wszystko od początku?
Nie.
To jeden z najbardziej szkodliwych mitów.
Nie tracisz automatycznie:
- doświadczenia z terapii,
- wiedzy,
- umiejętności,
- miesięcy czy lat pracy,
- relacji z osobami wspierającymi,
- świadomości własnych mechanizmów.
Nawrót może pokazać Ci coś, czego wcześniej nie wiedziałeś.
Może ujawnić sytuację, na którą nie byłeś jeszcze przygotowany.
Może pokazać:
„Właśnie w takich sytuacjach potrzebuję więcej wsparcia.”
To cenna informacja.
Nawrót jako informacja, a nie wyrok
Spróbuj zamienić pytanie:
„Co jest ze mną nie tak?”
na:
„Czego mogę nauczyć się z tego nawrotu?”
Może odkryjesz, że:
- nie radzisz sobie jeszcze dobrze ze stresem,
- potrzebujesz więcej odpoczynku,
- unikasz trudnych emocji,
- za szybko zrezygnowałeś ze wsparcia,
- zbyt często przebywałeś w środowisku związanym z piciem,
- nie rozpoznałeś pierwszych sygnałów ostrzegawczych.
To wszystko można zmienić.
Czy po nawrocie warto wrócić do terapii?
Tak. Zdecydowanie warto rozważyć kontakt ze specjalistą.
Nawrót może być sygnałem, że dotychczasowy plan wymaga modyfikacji – np. częstszych spotkań, innego rodzaju terapii, dodatkowego wsparcia lub konsultacji lekarskiej.
Nie czekaj, aż problem ponownie się rozwinie.
Im wcześniej zareagujesz, tym więcej możliwości masz do wyboru.
Szkolenie online „Jak wyjść z uzależnienia”
Jeżeli jesteś na początku swojej drogi do trzeźwości albo masz za sobą nawrót i chcesz lepiej zrozumieć, co się wydarzyło, zapraszam Cię również do mojego szkolenia online:
„Jak wyjść z uzależnienia”
Stworzyłam je dla osób, które chcą lepiej zrozumieć mechanizm uzależnienia i świadomie rozpocząć proces zmiany.
SPRAWDŹ SZKOLENIE „JAK WYJŚĆ Z UZALEŻNIENIA”
W szkoleniu przyglądamy się między innymi:
- czym jest uzależnienie,
- jak działa mechanizm uzależnienia,
- dlaczego tak trudno przestać pić,
- co dzieje się podczas trzeźwienia,
- jakie mechanizmy podtrzymują uzależnienie,
- jak rozpoznawać sytuacje wysokiego ryzyka,
- jak wzmacniać motywację do zmiany,
- jak radzić sobie z trudnymi emocjami,
- jak zapobiegać nawrotom,
- jak budować nowe, trzeźwe życie.
Szczególnie ważne po nawrocie
Po nawrocie warto nie tylko powiedzieć:
„Muszę znowu przestać pić.”
Warto również zrozumieć:
„Co sprawiło, że wróciłem do picia?”
„Jakie mechanizmy zadziałały?”
„Czego wcześniej nie zauważyłem?”
„Co muszę zmienić, żeby zwiększyć swoje bezpieczeństwo?”
Właśnie nad takimi pytaniami warto pracować.
Szkolenie online może być dobrym sposobem na uporządkowanie wiedzy i rozpoczęcie świadomej pracy nad sobą, szczególnie jako element szerszego planu zdrowienia. Profesjonalna pomoc może być prowadzona również online, a programy internetowe mogą stanowić element szerszego planu pomocy.
Ważne: szkolenie online ma charakter edukacyjny i wspierający. Nie zastępuje indywidualnej diagnozy, psychoterapii, leczenia medycznego ani pomocy w sytuacji ostrego zatrucia lub niebezpiecznego zespołu abstynencyjnego.
Nie czekaj na kolejny poniedziałek
Jeśli dzisiaj wróciłeś do alkoholu, możesz mieć ochotę powiedzieć:
„Od jutra.”
Ale jutro może być kolejnym dniem picia.
Dlatego spróbuj pomyśleć inaczej:
„Co mogę zrobić teraz?”
Może to będzie:
- odłożenie alkoholu,
- telefon do terapeuty,
- rozmowa z bliską osobą,
- kontakt z grupą wsparcia,
- umówienie konsultacji,
- rozpoczęcie pracy ze szkoleniem,
- zapisanie tego, co doprowadziło do nawrotu.
Nie musisz dzisiaj naprawić całego swojego życia.
Musisz zrobić pierwszy krok w stronę zatrzymania nawrotu.
Nawrót nie musi być końcem
Jeżeli wróciłeś do picia, nie wykorzystuj tego jako dowodu przeciwko sobie.
Wykorzystaj to jako informację.
Zapytaj:
Co się wydarzyło?
Czego potrzebowałem?
Czego nie zauważyłem?
Czego zabrakło?
Co mogę zrobić inaczej następnym razem?
I przede wszystkim:
Nie zostawaj z tym sam.
Powrót do zdrowienia po nawrocie jest możliwy. Wsparcie profesjonalne, odpowiednio dobrany plan leczenia oraz praca nad wyzwalaczami i sposobami radzenia sobie mogą pomóc odzyskać stabilność.
Chcesz lepiej zrozumieć swoje uzależnienie?
Jeżeli chcesz rozpocząć świadomą pracę nad swoim uzależnieniem, zapraszam Cię do mojego szkolenia online:
„Jak wyjść z uzależnienia”
Dowiesz się, jak rozumieć mechanizmy uzależnienia, co może utrudniać trzeźwienie, jak pracować nad zmianą i jak przygotować się do sytuacji zwiększających ryzyko nawrotu.
Nie musisz wiedzieć wszystkiego od razu.
Możesz zacząć od zrozumienia tego, co dzieje się z Tobą.
SPRAWDŹ SZKOLENIE „JAK WYJŚĆ Z UZALEŻNIENIA”
Jeżeli natomiast potrzebujesz indywidualnego wsparcia, zapraszam również na konsultację psychologiczną.
Podczas konsultacji możemy przyjrzeć się Twojej sytuacji, temu, co doprowadziło do nawrotu oraz temu, jakie kolejne kroki mogą być dla Ciebie najbardziej pomocne.
UMÓW KONSULTACJĘ
Agata Czaja–Michaud
Psycholog | Psychoterapeutka uzależnień