Uzależnienie od masturbacji – kiedy nawyk staje się problemem?

Masturbacja jest naturalnym zachowaniem seksualnym i sama w sobie nie oznacza uzależnienia. Problem pojawia się wtedy, gdy seksualna aktywność zaczyna wymykać się spod kontroli, zajmuje coraz więcej miejsca w życiu i staje się sposobem radzenia sobie z napięciem, samotnością, lękiem czy trudnymi emocjami.

Warto więc nie pytać wyłącznie: „Jak często się masturbuję?”, ale przede wszystkim: „Czy mam nad tym kontrolę i jaki wpływ ma to na moje życie?”

Czym jest uzależnienie od masturbacji?

Określenie „uzależnienie od masturbacji” jest często używane potocznie. W praktyce specjaliści częściej mówią o kompulsywnych zachowaniach seksualnych lub problemowym zachowaniu seksualnym.

Nie istnieje jedna konkretna liczba masturbacji w tygodniu, po której można powiedzieć, że ktoś jest uzależniony. Dla jednej osoby będzie to zachowanie neutralne, dla innej może stać się sposobem regulowania emocji, którego coraz trudniej zaprzestać.

Szczególnie ważne są:

• utrata kontroli nad zachowaniem,
• wielokrotne, nieskuteczne próby ograniczenia masturbacji,
• silne napięcie lub przymus poprzedzający zachowanie,
• poświęcanie masturbacji dużej ilości czasu,
• zaniedbywanie obowiązków, relacji lub innych aktywności,
• korzystanie z pornografii w sposób kompulsywny,
• kontynuowanie zachowania mimo negatywnych konsekwencji,
• poczucie, że „muszę to zrobić”, nawet jeśli nie mam na to ochoty.

Masturbacja a uzależnienie – jaka jest różnica?

Sama częstotliwość nie jest najważniejszym kryterium.

Można masturbować się często i nie mieć problemu z kontrolą tego zachowania. Można też robić to stosunkowo rzadko, ale za każdym razem doświadczać silnego przymusu i poczucia utraty kontroli.

O problemie może świadczyć sytuacja, w której masturbacja zaczyna pełnić funkcję „leku” na emocje.

Ktoś może sięgać po nią, gdy:

• jest zestresowany,
• czuje się samotny,
• jest znudzony,
• przeżywa smutek lub złość,
• ma trudności w relacji,
• nie potrafi zasnąć,
• odczuwa napięcie psychiczne,
• chce na chwilę uciec od problemów.

Wtedy seksualne zachowanie nie służy już wyłącznie przyjemności. Staje się sposobem szybkiego zmniejszania napięcia.

Jak rozwija się mechanizm kompulsywnego zachowania?

Często wygląda to podobnie:

napięcie → masturbacja → chwilowa ulga → wyrzuty sumienia → postanowienie „już nigdy” → kolejne napięcie → ponowna masturbacja.

Z czasem mózg może coraz szybciej kojarzyć określone emocje z potrzebą wykonania danego zachowania.

Pojawia się myśl:

„Kiedy to zrobię, poczuję się lepiej.”

I rzeczywiście – przez chwilę napięcie może się zmniejszyć. Problem polega na tym, że źródło trudnych emocji pozostaje nierozwiązane.

Dlatego sama walka z masturbacją często nie wystarcza. Trzeba również zrozumieć, przed czym człowiek próbuje się za jej pomocą uciec.

Objawy, które powinny zaniepokoić

Warto przyjrzeć się swojemu zachowaniu, jeżeli:

1. Wielokrotnie próbujesz ograniczyć masturbację, ale nie udaje Ci się tego zrobić.
2. Obiecujesz sobie, że przestaniesz, a po pewnym czasie wracasz do tego zachowania.
3. Coraz więcej czasu spędzasz na masturbacji lub poszukiwaniu treści seksualnych.
4. Masturbacja przeszkadza Ci w pracy, nauce, obowiązkach lub relacjach.
5. Rezygnujesz ze spotkań lub aktywności, ponieważ wybierasz zachowanie seksualne.
6. Używasz masturbacji przede wszystkim po to, aby poradzić sobie z trudnymi emocjami.
7. Odczuwasz silny przymus, mimo że nie chcesz tego robić.
8. Po masturbacji pojawia się poczucie winy, wstyd lub rozczarowanie sobą.
9. Zachowanie zaczyna mieć negatywny wpływ na Twoje życie seksualne lub relacje.
10. Potrzebujesz coraz bardziej intensywnych bodźców, aby osiągnąć podobny poziom pobudzenia.

Nie oznacza to automatycznie uzależnienia. Są to jednak sygnały, że warto zatrzymać się i przyjrzeć swojemu zachowaniu.

Szczególne znaczenie pornografii

U części osób problem z masturbacją jest silnie związany z pornografią.

Pornografia może dostarczać bardzo intensywnych i łatwo dostępnych bodźców. Jeżeli korzystanie z niej staje się podstawowym sposobem regulowania emocji lub seksualnego pobudzenia, może powstać utrwalony schemat:

bodziec → pobudzenie → pornografia → masturbacja → chwilowa ulga/przyjemność.

Z czasem samo napięcie, nuda, samotność czy kontakt z określonym bodźcem może uruchamiać potrzebę powtórzenia całego schematu.

Dlatego w terapii warto przyjrzeć się nie tylko samej masturbacji, ale także roli pornografii, emocjom, myślom i sytuacjom, które poprzedzają zachowanie.

Dlaczego tak trudno przestać?

Jednym z powodów jest to, że zachowanie seksualne może bardzo szybko przynosić nagrodę.

Jeżeli człowiek nauczy się, że masturbacja pozwala szybko zmniejszyć napięcie, mózg zaczyna traktować ją jako skuteczny sposób radzenia sobie z emocjami.

Wtedy problemem nie jest wyłącznie seksualność.

Problemem może być również brak innych sposobów regulowania napięcia emocjonalnego.

Dlatego osoba, która chce zmienić swoje zachowanie, powinna nauczyć się rozpoznawać:

• co wywołuje napięcie,
• jakie emocje pojawiają się przed masturbacją,
• jakie myśli uruchamiają zachowanie,
• jakie sytuacje zwiększają ryzyko nawrotu,
• w jaki sposób można inaczej rozładować napięcie.

Czy można przestać masturbować się całkowicie?

Nie zawsze celem terapii musi być całkowita abstynencja seksualna. To zależy od osoby, skali problemu, wynikających lub nie problemów w związku.

Cel dostosowuję do problemu konkretnej osoby.

W przypadku kompulsywnych zachowań seksualnych często chodzi przede wszystkim o odzyskanie kontroli i możliwości dokonywania wyboru.

Chodzi o sytuację, w której człowiek może powiedzieć:

„Mam ochotę, ale nie muszę tego robić.”

To zupełnie co innego niż:

„Nie chcę tego robić, ale czuję, że nie potrafię się powstrzymać.”

Co można zrobić samodzielnie?

Pierwszym krokiem jest obserwacja własnego zachowania.

Przez kilka dni warto zapisywać:

Kiedy pojawiła się potrzeba?
Co wtedy czułem/am?
Co wydarzyło się wcześniej?
Jakie myśli pojawiły się w głowie?
Czy korzystałem/am z pornografii?
Co poczułem/am po masturbacji?

Takie notatki pomagają zobaczyć schemat.

Kolejnym krokiem jest znalezienie innych sposobów radzenia sobie z napięciem: ruch, rozmowa z bliską osobą, wyjście z domu, ćwiczenia oddechowe, relaksacja, sen, kontakt społeczny czy zajęcie angażujące uwagę.

Bardzo ważne jest również ograniczenie sytuacji, które automatycznie uruchamiają zachowanie, szczególnie jeśli problemowi towarzyszy kompulsywne korzystanie z pornografii.

Kiedy warto skorzystać z pomocy psychologa lub psychoterapeuty?

Warto poszukać profesjonalnej pomocy, jeśli samodzielne próby zmiany wielokrotnie kończą się niepowodzeniem albo zachowanie powoduje cierpienie i wpływa na życie osobiste.

Szczególnie wtedy, gdy pojawia się:

• utrata kontroli,
• silny wstyd lub poczucie winy,
• problemy w związku,
• trudności seksualne,
• zaniedbywanie pracy lub obowiązków,
• nasilające się korzystanie z pornografii,
• poczucie bezradności,
• powtarzające się nawroty mimo podejmowanych prób zmiany.

Psychoterapia nie polega na ocenianiu ani zawstydzaniu człowieka.

Jej celem jest zrozumienie mechanizmu problemu i znalezienie skuteczniejszych sposobów radzenia sobie z emocjami, napięciem i potrzebami. Zapisz się do mnie na konsultację psychologiczną lub skorzystaj ze szkolenia online.

Można odzyskać kontrolę

Kompulsywne zachowania seksualne nie muszą być problemem, z którym człowiek pozostaje sam.

Zrozumienie własnego mechanizmu, rozpoznanie emocjonalnych wyzwalaczy i nauczenie się nowych sposobów radzenia sobie z napięciem może być początkiem realnej zmiany.

Nie chodzi o walkę ze swoją seksualnością. Chodzi o odzyskanie wolności wyboru.

Zapraszam Cię do skorzystania z mojego szkolenia psychologicznego Jak wyjść z uzależnienia od pornografii. Od ponad 20 lat pracuję z osobami, których życie zostało dotknięte problemem uzależnienia.

Przez wiele lat pracowałam również w szpitalu leczenia uzależnień, pomagając osobom uzależnionym oraz ich bliskim.

W swojej pracy łączę wiedzę psychologiczną z praktycznymi metodami pracy nad uzależnieniem.

To szkolenie powstało po to, aby przekazać Ci wiedzę i narzędzia, które możesz wykorzystać w codziennym życiu.